УВ индекс и здравје
Колку долго можеш да бидеш на сонце? Кога е опасно? Пресметај го ризикот според твојот тип на кожа и тековниот УВ индекс.
Извори: WHO · Fitzpatrick Scale · NASA POWER🧮 Интерактивен калкулатор
* Пресметката е базирана на Fitzpatrick скалата и WHO формулата за Minimal Erythemal Dose (MED). SPF вредноста теоретски го множи времето на заштита. Во пракса, нанесувај го повторно на секои 2 часа.
📊 Просечен UV индекс по месеци за Македонија
Просечниот максимален дневен UV индекс за три репрезентативни локации во Македонија. Вредностите се за подневни часови (12-14ч) при ведро небо.
| Локација | Јан | Фев | Мар | Апр | Мај | Јун | Јул | Авг | Сеп | Окт | Ное | Дек |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Скопје (240m) | 1 | 2 | 3 | 5 | 7 | 9 | 10 | 9 | 7 | 4 | 2 | 1 |
| Охрид (695m) | 2 | 2 | 4 | 6 | 8 | 10 | 11 | 10 | 7 | 5 | 2 | 1 |
| Попова Шапка (1835m) | 2 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 12 | 11 | 8 | 5 | 3 | 2 |
🛡️ WHO препораки за заштита
Нанесувај крема за сонце 30 минути пред излегување.
SPF 30 — блокира ~97% од UVB зраците.
SPF 50 — блокира ~98% од UVB зраците.
Обнови ја кремата на секои 2 часа и по секое капење.
⚠️ Ниту еден SPF не блокира 100% — дополни со облека и сенка.
Носи капа со голем обод — ги штити лицето, вратот и ушите.
Темните, тесно ткаени ткаенини нудат подобра УВ заштита од светлите.
Барај сенка особено помеѓу 10:00 и 17:00ч кога УВ е највисок.
Сенката под чадор намалува директен УВ за ~75%, но не го елиминира рефлектираниот.
УВ зрачењето може да предизвика катаракта и оштетување на мрежницата при долготрајна изложеност.
Носи очила кои блокираат 99-100% UVA и UVB.
Обемот на стаклата е важен — поголеми стакла = поголема заштита.
Бебиња под 6 месеци — никогаш директно сонце. Нивната кожа е многу чувствителна.
Деца 6м-3г: SPF 50+, заштитна облека, ограничи изложеноста.
Бремени жени: некои хормонски промени го зголемуваат ризикот од хиперпигментација при УВ изложеност.